سرویس جهان مشرق - طبق روایت دولت مصر، محمد مرسی رئیسجمهورِ پیشین این کشور در آخرین جلسه دادگاه بر اثر سکته قلبی درگذشت و به فاصله کمی به خاک سپرده شد. این، پایان مردی بود که چندین سال پیش با سیاستهای نادرستش موجبات پایان یک انقلاب را فراهم کرده بود.
اما همزمان با جنبشی که مردم مصر آغاز کرده بودند و با برکناری حسنیمبارک به ریاستجمهوری مرسی انجامیده بود، جنبش دیگری در سوریه در حال وقوع بود که هیچگاه نتوانست به قدرت برسد و جایگزین بشار اسد شود. به نظر میرسد جدا از اینکه بدنه این دو جنبش از گروههای نسبتاً متفاوتی باقته شده بود، سیاستهای مرسی و اسد در جایگاه رئیسجمهور نیز تفاوتهای آشکاری داشت.
سه تفاوت محمد مرسی با بشار اسد
۱- انقلاب یا اصلاح: رویکرد نرم در برخورد با عوامل رژیم گذشته
مرسی بعد از روی کارآمدن، بسیاری از پستهای کلیدی را در اختیار سران رژیم گذشته نگه داشت. تصور کنید رژیمی که با کودتای «افسران آزاد» در سال ۱۹۵۲ بر سر کار آمد، آیا بعد از اینکه کنار گذاشته شد باز هم باید «ارتش» را به دست آنها سپرد؟ این کاری بود که مرسی با تعیین سیسی به عنوان فرمانده نیروهای مسلح انجام داد و عملاً «گوسفند را به گرگ سپرد». چرا مرسی چنین کاری کرد؟
به نظر میرسد او مانند بسیاری از افراد اخوانالمسلمین به دنبال اصلاح بود نه انقلاب. او یک دهه قبل نماینده مجلسِ همان رژیم «مبارک» شده بود. بنابر این حتی وقتی که انقلاب شد، طبق قوانین انقلاب عمل نکرد و عملاً اقتضائات دوره «اصلاحات» را انجام میداد، نه «انقلاب».
اما بشار اسد به خوبی فهمید کسانی که به اسم معارض و معترض به او مخالفت میکنند، بسیاری از آنها به دنبال تغییر رژیم هستند. یعنی بحث به شخص او محدود نیست و قرار است اساساً یک حکومت تکفیری بر سر کار بیاید. بنابراین تصمیم گرفت تا وقتی که سلاح بر زمین نگذارند و صف معترضان واقعی را از خود جدا نکنند، با آنها مماشات نکند. در اینجا قصد دفاع از تمام عملکرد او در برخورد با مخالفان را نداریم و بحث اصلی بر سر فهم اقتضائات متفاوت انقلاب و اصلاح است.
۲- راه آمدن با اسرائیل و آمریکا به خلاف نظر مردم
بعد از پیروزی انقلاب مصر و کناررفتن مبارک، مردم به سفارت اسرائیل ریختند و عملاً مهر بطلانی بر توافق کمپدیوید که سادات به معنای پایان جنگ میان مصر و اسرائیل امضا کرده بود زدند. مرسی با چنین اقدامی مخالفت کرد اما مشکل اینجا است که مخالفت او با نحوه انجام این اقدام نبود، بلکه او طرفدار اصل حفظ رابطه با اسرائیل بود. او سپس تعهد رژیم جدید را به توافق کمپدیوید اعلام کرد.
